Kinh doanh xăng dầu: Có dấu hiệu gian lận

Trong khi Bộ Công thương khẳng định tại thời điểm giảm giá xăng ngày 26/8 doanh nghiệp lỗ, nhưng hôm qua Petrolimex lại nói rằng khi đó họ đang lãi. Ông Nguyễn Anh Tuấn - cục phó Cục Quản lý giá khẳng định có dấu hiệu gian lận.

Người dân mong đợi giá xăng dầu tới đây sẽ minh bạch.

 

Ông Nguyễn Anh Tuấn nói:

- Tại cuộc hội thảo về cơ chế điều hành giá xăng dầu do Bộ trưởng Bộ Tài chính chủ trì ngày 20/9, cán bộ Bộ Công thương liên tục công kích và khẳng định việc Bộ Tài chính quyết định giảm giá vào thời điểm 26/8 là “bị làm sao” vì thời điểm đó doanh nghiệp đang lỗ. Thế nhưng, ông Bùi Ngọc Bảo - Tổng giám đốc Petrolimex - khi được hỏi lỗ lãi từng mặt hàng thế nào cũng không nói rõ ra, không bóc tách được. Nói thế có thể nghĩ đến khả năng có dấu hiệu gian lận trong quản trị doanh nghiệp.

Trong khi đó, sau khi dư luận lên tiếng, ngày 21/9 ông Bùi Ngọc Bảo đã gặp gỡ báo chí và khẳng định đúng là tại thời điểm 26/8, Petrolimex đang lãi từ 129 đồng/lít đến trên 400 đồng/lít. Đây là điều rất đáng suy nghĩ về tính minh bạch của doanh nghiệp.

Kiểm tra vì có dấu hiệu vi phạm

Bộ Tài chính quyết định kiểm tra bốn doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu có thị phần lớn. Tại sao có quyết định này?

Việc kiểm tra các doanh nghiệp đầu mối là thực hiện đúng chức năng của Bộ Tài chính nhằm làm rõ một số vấn đề. Tất nhiên, chúng tôi nhận thấy có vấn đề và dấu hiệu vi phạm nên mới tiến hành kiểm tra.

Việc kiểm tra cũng nhằm làm rõ các yếu tố cấu thành giá, xem doanh nghiệp khó khăn đến mức nào để làm cơ sở điều hành, kết quả kinh doanh cũng như việc chấp hành các quyết định điều hành về quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Việc kiểm tra sẽ được thực hiện bởi các cơ quan có chuyên môn của Cục Tài chính doanh nghiệp, Thanh tra Bộ Tài chính và Cục Quản lý giá. Cụ thể, có ba đoàn được cử đi, trong đó hai đoàn do Cục Tài chính doanh nghiệp làm nòng cốt và đứng đầu, một đoàn do một cục phó Cục Quản lý giá đứng đầu.

Thưa ông, đại diện Bộ Công thương trong cuộc hội thảo đã khẳng định doanh nghiệp lỗ tại thời điểm 26/8, Petrolimex lại vừa khẳng định thời điểm đó họ lãi, hiểu vấn đề này ra sao?

Điều này chứng tỏ các quan chức đại diện Bộ Công thương có mặt ở hội thảo có lẽ chỉ nghe thông tin một chiều từ phía các đầu mối kinh doanh xăng dầu hoặc họ không biết thực trạng kinh doanh của các doanh nghiệp đầu mối như thế nào.

Như vậy, việc Bộ Tài chính dựa vào số liệu hải quan để làm căn cứ là chính xác?

Đúng. Việc dựa vào số liệu hải quan nhằm xem xét thực chất kinh doanh của doanh nghiệp là căn cứ quan trọng để quyết định giảm giá xăng dầu trong điều kiện lạm phát rất cao hiện nay, đe dọa ổn định vĩ mô và an sinh xã hội. Theo số liệu hải quan thì ngoài khoản lãi định mức 300 đồng/lít, Petrolimex còn khoản 780 đồng/lít.

Ngày 20/9, đại diện Bộ Công thương khẳng định tính đến 26/8 doanh nghiệp lỗ, ông Bảo không nói gì. Ngày 21/9 ông Bảo khẳng định lãi, trong đó có mặt hàng lãi trên 440 đồng/lít. Vậy câu hỏi đặt ra khoản chênh giữa 440 đồng/lít đó với 780 đồng/lít có phải do doanh nghiệp đã chi các khoản không hợp lý như chiết khấu hay các chi phí khác khiến “hụt” khoản 780 đồng/lít hay không?

Vấn đề này sẽ được làm rõ sau cuộc kiểm tra. Quan điểm của Bộ Tài chính là chỉ tính và điều hành dựa vào những yếu tố hình thành giá hợp lý, chứ không chấp nhận những yếu tố cấu thành giá doanh nghiệp khẳng định nhưng bất hợp lý.

Thực tế cho thấy chỉ dựa vào số liệu của doanh nghiệp chưa chắc đã đúng?

Tôi cho rằng căn cứ vào số liệu của hải quan là cần thiết. Thời gian qua việc tính toán các thông số giá và điều hành một phần quan trọng là dựa vào dữ liệu do doanh nghiệp cung cấp.

Ngay giá tham chiếu là giá xăng dầu trên thị trường Singapore mà chúng ta dựa vào để tính toán điều hành, thì giá đó có thể không phải giá thực giao dịch, cũng không thể khẳng định có đúng doanh nghiệp họ mua giá đó hay không. Nên Bộ Tài chính ngoài việc căn cứ vào giá cơ sở thì phải biết thực chất lỗ, lãi từ số liệu thực nhập của hải quan.

Bộ Tài chính đã làm đúng luật, phải căn cứ vào rất nhiều thông tin nên tôi nghĩ đó chính là lý do tại sao bộ chưa thể quyết định giảm giá ngay vào đầu tháng 8/2011 khi áp lực dư luận rất lớn, mà phải sau hơn 20 ngày nghiên cứu kỹ Bộ trưởng Vương Đình Huệ mới quyết giảm giá.

Sẽ xem xét khoản hoa hồng

Khi mua xăng dầu, nhà cung cấp có dành một khoản hoa hồng cho người mua, khoản này có được đưa vào doanh nghiệp hay “chạy” đi đâu?

Đấy cũng là vấn đề chúng tôi muốn và sẽ kiểm tra. Tôi không khẳng định trong các số liệu mà doanh nghiệp báo cáo đã có khoản hoa hồng hay chưa và họ có nhận được khoản này hay không. Tuy nhiên, đúng là có nhiều nghi ngờ khoản này. Chúng tôi cũng đang lên kế hoạch thanh tra năm 2012, trong đó có định hướng sẽ thanh tra các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu. Việc thanh tra sẽ làm rõ được các khoản tiền trong kinh doanh xăng dầu. Khi có kết quả thanh tra, chúng tôi sẽ công bố xem thực chất vấn đề này như thế nào.

Các đoàn kiểm tra bốn doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu đã tiến hành chưa, bao giờ kết thúc?

Sang tuần tới, các đoàn kiểm tra sẽ chính thức đến các doanh nghiệp thuộc diện kiểm tra. Dự kiến việc kiểm tra kéo dài từ 7-10 ngày và sẽ được tiến hành đúng pháp luật, nghiêm túc theo đúng chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Tài chính. Chúng tôi cũng sẽ công khai các kết quả kiểm tra.

Ông Lê Minh Hội (phó chi cục trưởng Chi cục hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 3, Cục Hải quan TP.HCM): Giá hải quan nắm là chính xác Là đơn vị trực tiếp phụ trách thủ tục thông quan các lô hàng nhập khẩu xăng dầu về TP.HCM nên chúng tôi nắm rõ xăng dầu nhập khẩu có hai giá. Giá tại thời điểm thông quan hàng là giá tạm tính. Sau đó doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu phải khai lại giá để tính thuế. Hải quan dựa vào giá do doanh nghiệp khai lại, có kiểm tra, đối chiếu các chứng từ liên quan và tính thuế lô hàng. Vì thế, giá do doanh nghiệp khai lại là giá nhập khẩu chính xác. Thông thường để có được giá nhập khẩu chính xác nhanh thì chỉ sáu ngày sau khi thông quan hàng đã có doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu khai lại giá đúng, chậm thì khoảng hơn ba tuần. Ông Lê Xuân Trường (phó trưởng khoa thuế - hải quan, Học viện Tài chính): Chi phí đã bao gồm lãi 300 đồng/lít Cách tính giá cơ sở hiện nay dễ gây nhầm lẫn. Giá cơ sở đã gồm cả chi phí kinh doanh 600 đồng/lít, cũng đã có cả khoản lãi 300 đồng/lít cho xăng dầu. Thế nhưng doanh nghiệp vẫn hay kêu khó khăn là đang phải bán dưới giá cơ sở. Nói như vậy cứ như họ lỗ, nhưng thực chất chưa chắc mà có thể vẫn có lãi. Tôi đề nghị phải xem lại cách tính giá cơ sở. Giá này phải là giá thấp nhất doanh nghiệp có thể bán để hòa vốn chứ không phải giá thấp nhất nhưng vẫn có lãi. Ông Ngô Trí Long (nguyên phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả): Nhập nhằng giá nhập khẩu Cơ chế giá đã rõ: thuế tiêu thụ đặc biệt 10%, thuế giá trị gia tăng 10%. Các mức trích quỹ bình ổn giá, phí xăng dầu cũng được công khai. Chỉ có khoản chi phí kinh doanh thực tế (tức chi phí định mức mà Bộ Tài chính quy định là 600 đồng/lít) và giá nhập khẩu từng mặt hàng là chưa được công khai và doanh nghiệp cố tình làm mù mờ những điểm này. Tuy nhiên, để làm rõ ràng chuyện lỗ lãi của doanh nghiệp không khó. Chiết khấu của doanh nghiệp cho đại lý có đúng quy định không, thời điểm chiết khấu ra sao? Còn với giá nhập khẩu, doanh nghiệp thường yêu cầu tăng giá xăng là theo giá tham chiếu tại Singapore và hiện nay cũng liên tục than lỗ vì không tăng được khi giá tại Singapore tăng. Nhưng thực tế cũng không khó để làm rõ ràng chuyện này. Ngành hải quan có dữ liệu cụ thể Petrolimex, PV Oil, Saigon Petro... nhập hàng về ngày nào, mức giá, số lượng là bao nhiêu... để có thể tính lời lỗ từng mặt hàng. Bạch Hoàn - C.V.K.

TheoCẩm Văn Kình

Tuổi trẻ

Continue Reading »

Bộ Tài chính - Công Thương bất đồng về điều hành giá xăng

Cho rằng bị sức ép bởi dư luận Bộ Tài chính điều hành giá xăng càng lúc càng rối, khiến doanh nghiệp lỗ nặng. Phản lại Bộ Tài chính khẳng định họ chịu trách nhiệm trước dân, nếu doanh nghiệp lỗ không kinh doanh được thì rút, dù cho đó là Petrolimex.

Buổi hội thảo về "Điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường" tổ chức sáng nay biến thành cuộc tranh cãi gay gắt giữa đại diện 2 bộ Tài chính và Công Thương. Dù rằng, cuộc họp có sự góp mặt của hơn 20 chuyên gia đầu ngành và giới báo chí.

Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ (ảnh trái), Thứ trưởng Bộ Công Thương - Nguyễn Cẩm Tú (ảnh phải).

Bộ Tài chính - Vương Đình Huệ với 10 năm kinh nghiệm trong ngành kiểm toán cho biết mục đích của cuộc hội thảo là để lắng nghe các ý kiến trái chiều liên quan đến mặt hàng nhạy cảm - xăng dầu. Trên cơ sở các số liệu công khai về lỗ lãi doanh nghiệp, biến động thị trường, các ý kiến đề xuất, Bộ Tài chính sẽ có các giải pháp điều hành hiệu quả trong thời gian tới.

Đại diện cho phía Bộ Công Thương có Thứ trưởng Bộ Nguyễn Cẩm Tú. Dù không có tên trong danh sách phát biểu, ông Tú xin có ý kiến vì cho rằng bức xúc của ông đã ở ngưỡng không thể tiếp tục kìm nén.

Ông Tú cho rằng cách điều hành giá bán lẻ xăng dầu của Việt Nam thời gian vừa qua mang tính nửa vời và chẳng giống ai. Nghĩa là không hẳn là bao cấp cũng chẳng thị trường. Mấu chốt vấn đề nằm ở chỗ Bộ Tài chính không xác định rõ mục tiêu là đảm bảo an ninh năng lượng hay bao cấp cho dân. Vì vậy mà càng điều hành thì càng rối, làm đúng cũng bị chửi, và bị dân coi như thể tội đồ.

Theo ông, chủ trương của Chính phủ đã rõ đó là đảm bảo nguồn cung ở mọi lúc, mọi nơi và mọi thời điểm. Nghĩa là mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng phải được đặt lên hàng đầu. Thế nhưng, do chưa xác định mục tiêu cụ thể nên điều hành xăng dầu của VN thời gian qua vẫn theo kiểu "bịt mắt bắt dê", thấy báo chí lên tiếng là sợ, không dám tăng giá bán lẻ dù thị trường thế giới biến động, doanh nghiệp trong nước lỗ nặng. Dẫn đến hậu quả cơ quan quản lý bị tiếng xấu, doanh nghiệp bị chửi vì suốt ngày chỉ biết kêu lỗ.

"Chúng ta đang điều hành giá xăng theo kiểu 'sống chết mặc bay', dùng tay chân thay cho cái đầu vì vậy mà lãnh đạo cấp cao chửi, báo chí chửi, làm đúng cũng bị chửi và dân thì coi như tội đồ", ông Tú bức xúc.

Theo ông Tú, thời gian qua, Bộ Tài chính điều hành giá xăng theo kiểu dư luận tới đâu, điều hành tới đó. Thành thử các mục tiêu cân đối cung cầu, hệ thống ra sao, doanh nghiệp lỗ lãi thế nào, xuất lậu ra sao đều bị bỏ qua. Khi giá tăng, không dám tăng, giá giảm thì không có cơ để giảm và rồi khi ban hành quyết định thì giá mới khác quá xa so với thế giới.

"Bộ Tài chính hứa bù lỗ cho doanh nghiệp bao lần nhưng hứa nhiều lại thất hứa. Tôi thật xấu hổ khi hứa quá nhiều với doanh nghiệp nhưng lại bất lực không làm được gì giúp họ cả trong khi vẫn yêu cầu đảm bảo nguồn cung", ông Tú nói.

Theo ông, chính cách điều hành kể trên đã dẫn đến hậu quả là cơ quan quản lý bất lực trước doanh nghiệp. Nếu giá không theo thị trường, không giải quyết các khoản lỗ cho doanh nghiệp thì sẽ dẫn đến các nguy cơ vỡ hệ thống, đứt nguồn cung... Vì vậy, việc tăng giá từng bước cần phải thực hiện. "Dân chửi cố mà nghe, vợ tôi chửi, anh em họ hàng nhà tôi chửi, tôi cũng phải chịu. Đây là cách tốt nhất có thể làm lúc này. Lý thuyết nhiều nhưng thực tế thì khác xa nhiều lắm", ông Tú nói thêm.

Bổ sung cho ý kiến của Thứ trưởng Tú, Tổng giám đốc Petrolimex - Bùi Ngọc Bảo cũng dẫn chứng một loạt các con số lỗ - lãi mà doanh nghiệp này phải chịu trước áp lực giá thế giới và cách điều hành quá rối rắm của Bộ Tài chính.

Ông Bảo cho biết suốt thời gian qua, giá bán lẻ của Việt Nam thấp hơn rất nhiều so với giá nhập khẩu. Vì vậy, doanh nghiệp luôn trong trạng thái lỗ trường kỳ. Tính tới tháng 8, Petrolimex lỗ 1.800 tỷ đồng. Dự kiến trong tháng 9 khoản lỗ của công ty ước khoảng 200 tỷ đồng nâng tổng số lỗ trong 9 tháng đầu năm lên 2.000 tỷ đồng. "Bộ Tài chính nên xem xét xử lý các khoản lỗ cho doanh nghiệp", ông Bảo nói.

Tổng giám đốc Tổng công ty Dầu VN (PV Oil) - Lê Xuân Trình tiếp lời: "Các khoản lỗ này không phải do doanh nghiệp tạo ra mà do cơ chế".

Ông Trình đề xuất nên "thả" giá xăng, dầu theo thị trường giống như một số mặt hàng khác trong đó có gas. Vì khi giá theo thị trường "có lên, có xuống" người tiêu dùng sẽ cảm thấy sòng phẳng, doanh nghiệp cũng dễ thở hơn...

Tại buổi hội thảo, đại diện của Bộ Công Thương và một số doanh nghiệp cũng lớn tiếng chì chiết Bộ Tài chính về quyết định giảm giá bán lẻ xăng dầu 500 đồng hồi cuối tháng 8 vừa qua. Lý do là, quyết định này quá bất ngờ và nó không phản ánh đúng thực tế của thị trường. Tại thời điểm tháng 7/2011 khi giá thế giới giảm mạnh, doanh nghiệp lãi, Bộ Tài chính "lờ" chuyện giảm giá. Khi giá thế giới tăng trở lại (tháng 8/2011), doanh nghiệp lỗ, quyết định giảm giá lại được đưa ra. Thậm chí có ý kiến nói rằng việc đột ngột giảm giá này có yếu tố chính trị nhiều hơn là đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng.

Bằng thái độ khá bình tĩnh, người đứng đầu ngành tài chính Vương Đình Huệ nói rằng quyết định giảm giá bán lẻ được ông căn cứ vào đúng quy định của Luật, diễn biến thực tế của thị trường. Và nếu vì động cơ chính trị, ông đã giảm giá ngay thời điểm đảm nhận vị trí Bộ trưởng Tài chính - giai đoạn mà dư luận bức xúc nhất về giá xăng dầu, chứ không phải đợi đến 20 ngày sau mới ra quyết định.

Ông Huệ tiết lộ, tại thời điểm giảm giá xăng dầu, ông đã mời Chủ tịch Petrolimex lên để hỏi: "Có giảm giá hay không?". Lúc ấy, Petrolimex đã lãi tới 780 đồng mỗi lít xăng, chưa kể lợi nhuận định mức 300 đồng. Khoản lãi của Petrolimex cũng được ông Huệ cập nhật từ chính số liệu của hải quan. "Tôi ra quyết định giảm giá và tôi chịu trách nhiệm cá nhân. Chúng tôi không quan liêu mà sau mỗi quyết định là cả tập thể lãnh đạo", ông Huệ nói.

Bộ trưởng Vương Đình Huệ cho rằng với kinh nghiệm 10 năm kiểm toán ông thuộc các số liệu lỗ lãi của doanh nghiệp như lòng bàn tay. Điều này có nghĩa, ông thừa hiểu các nhà nhập khẩu xăng dầu lỗ hay lãi và sức chịu đựng của họ đến đâu. "Không ai muốn tăng giá xăng cả vì tác động đến lạm phát ảnh hưởng tới 80 triệu dân. Việc giảm giá cũng vậy, không ai lại bỏ qua khi có cơ hội giảm", ông Huệ chia sẻ.

Theo ông, sở dĩ giá xăng dầu chưa thể "thả" theo thị trường ngay được vì vẫn còn tồn tại độc quyền. Ba doanh nghiệp đang chiếm trên 90% thị phần trong đó có Petrolimex (trên 60%) và PV Oil. Nếu 3 doanh nghiệp này "đi đêm" với nhau thì doanh nghiệp khác chết, người tiêu dùng sẽ chịu thiết.

"Bộ Tài chính không bỏ qua doanh nghiệp nào cả. Nếu cách điều hành của chúng tôi gây thiệt hại cho doanh nghiệp chúng tôi chịu trách nhiệm và bồi thường. Nếu doanh nghiệp nào không làm được thì rút lui. Kể cả Petrolimex, nếu không làm được chúng tôi sẵn sàng cho giải tán để lập tổng công ty khác. Nhà nước không dọa ai và cũng không ai dọa được nhà nước", ông Huệ tỏ thái độ.

Năm 2008, Nhà nước đã trích trên 4.600 tỷ đồng để bù lỗ cho doanh nghiệp. Theo bộ trưởng Huệ, sự hy sinh của Nhà nước chẳng ai đề cập tới, trong khi doanh nghiệp chỉ biết kêu lỗ mà không biết chia sẻ với người tiêu dùng.

Ông Huệ cảnh báo tới đây, Bộ Tài chính sẽ liên tục có "trát" yêu cầu doanh nghiệp phải báo cáo lỗ lãi, các hoạt động kinh doanh ở bất cứ thời điểm nào

Liên quan đến ý kiến của Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú, ông Huệ cũng thẳng thắn: Bảo đảm nguồn cung, bình ổn, hoạt động kinh doanh... trách nhiệm thuộc về Bộ Công Thương. Việc vỡ hay không vỡ hệ thống không thuộc thẩm quyền của Bộ Tài chính. Nhà máy Lọc dầu Dung Quất cũng đã vận hành 100% công suất là nguồn dự trữ cho thị trường nội địa.

Bộ trưởng Vương Đình Huệ chốt lại: Từ nay đến cuối năm sẽ không có chuyện tăng giá và cũng không nên tăng giá bán lẻ xăng dầu mà sẽ áp dụng các biện pháp bình ổn. Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước sẽ bù lỗ.

<>Hồng Anh

Continue Reading »